|
Kıbrıs’ta
kütüphanelerin tarihi millattan öncesine
dayanmaktadır. Konuyla ilgili bilgileri kütüphaneler
üzerine yazsılmış olan eserlerden elde etmekteyiz.
Servet Dedeçay’ ın
‘Kıbrıs’ ta Kıbrıslı Türklere Ait Kütüphaneler Ve
Kitabevleri’ isimli eserinde, Kıbrıs’ ta ilk özel
kütüphanenin Nicocrates isimli bir Yunanlıya ait
olduğu belirtilmekte ve Kıbrıs’ ın Romalıların
idaresine girmesinin ardından MÖ 58 yılında Soli’
de bir kütüphane kurulduğu söylenmektedir.
11. asırda kurulan
CİKKO Manastırı Kütüphanesi bilinen ve varlığını
günümüze kadar sürdürmüş olan en eski
kütüphanedir. Bilinen bir diğer eski kütüphane ise
1829 yılında Kurulan Sultan II. Mahmut Kütüphanesi’
dir.
Kıbrıs adası
genelinde kütüphanecilik alanında ilk yasa 27 madde
olarak 1936 yılında yayınlanmıştır.
1946 yılının Halkın
Sesi Gazetesi’ nde o dönem İngiltere’ de
öğrenimini sürdüren R. R. Denktaş’ ın “Kısaca bize
neler lazım?” başlığı altındaki iki makalesinde,
Kıbrıs Türk toplumunun eksik ve ihtiyaçları
belirtilirken kütüphanelerede dikkat çektiği
görülmektedir.
1955-1960 yılları
arasında Lefkoşa British Council’ da kütüphaneci
olarak görev yapan Edward R. Reid Smith “Books and
Libraries” isimli 45 sayfalık kitabında Kıbrıs’ ta
bulunan Kıbrıslı Türk ve Rumlara ait
kütüphanelerin tarihçelerini yazmıştır. Bu eser
Kıbrıs’ ta alanımız adına yayınlanan ilk kitap
olarak bilinmektedir. Edward R. Reid Smith bu
eserinde kütüphanelerin tarihçeleri yanında, o dönem
Kıbrıslı Türkler arasında kütüphaneci olmadığını
vurgulamakta ve kütüphaneci açığının Türkiye’ den
getirtilecek personel ile kapatılacağı hususunda
önerilerde bulunmaktadır. Böylece Türkiye ile
mesleki işbirliğinin temelleri 1959 yılında yazılmış
olan bu eser ile birlikte şekillenmeye başlamıştır.
1959 yılının mayıs
ayında, Türkiye’ den Adnan Ötüken ve Aziz Berker,
Kıbrıs’taki kütüphaneleri gezerek Evkaf Dairesi’ ne
gizli bir rapor hazırlar. Bu rapor tartışılıp
değerlendirildikten sonra karara bağlanır ve
08.01.1960 yılında Nacak Gazetesi’ nde yayınlanır.
Bu rapor sayesinde böylece halk, okul ve çocuk
kütüphanelerinin kurulması için girişimlerde
bulunulur.
1974 yılı Kıbrıs
Türk Barış Harekatı sonrasında, elde edilen
olanakların değerlendirilmesi ve Rumlardan kalan
kütüphanelerdeki kitapların korunması amacı ile
1975’ te Mağusa’ da, Girne’ de, Güzelyurt’ ta (Omorfo),
Akdoğan’ da (Lisi) ve Yeni İskele’ de (Trikomo)
birer halk kütüphanesi açılır.
1976 yılında Gezici
Maarif Çocuk Kütüphanesi kurularak hizmet vermeye
başlar.
İlk Kütüphane
çalışmalarının bu kadar eskilere dayanmasına
karşılık mesleki örgütlenme konusunda ilk adım 1982
yılında atılır ve 22 Nisan 1982 yılında Kıbrıs Türk
Kütüphaneciler Derneği kurulur.
Kütüphanelerimizin
tarihi genel olarak bu şekilde tarihi bir süreç
yaşarken 1960’ lı yıllarda kütüphanecilik eğitimleri
de ön plana çıkmaya başlar.
1960’ lı yıllarda
Mehmet Özandaç, Ayfer Coşkuner, Gülen Dinçer, Ahmet
Yıldırım, Ata Samioğlu gibi ilk Kıbrıslı Türk
Kütüphanecilerimiz Ankara Üniversitesi Dil Tarih ve
Coğrafya Fakültesi’ nde Kütüphanecilik eğitimi
almaya giderler. Bunlar yanında kütüphaneci olarak
görev yapmakta olan Süyehla Tilki ve Muvaffak Necdet
adlı kişiler çalıştıkları kurumlar tarafından ABD’
ye kütüphanecilik kursu almaya gönderilirler. Bu
gelişmeler ışığında 1969 yılında Lefkoşa Türk
Öğretmen Kolleji müfredatına Kütüphanecilik dersleri
eklenir ve Ata Samioğlu tarafından öğrencilere bir
ders yılı boyunca haftada 2 saat teorik, 2 saat
pratik olmak üzere 4 saatlik bir kütüphanecilik
dersleri verilmeye başlanır.
1970 – 80’ li
yıllara baktığımızda Türkiye’ de eğitim alan
kütüphaneci sayısı artmaya devam eder ve 1990 –
2000’ li yıllardaki mezunlarla birlikte şu andaki
son şeklini alır.
Son olarak da 2004
yılında ise Yakın Doğu Üniversitesi’ nde Bilgi ve
Belge Yönetimi kurulur ve bölümün
lisans programı 2008
yılında Türkiye Yükseköğretim Kurulu tarafından
onaylanır.
|